آیا از باتوم کوهنوردی استفاده کنیم؟

0
123

سوال:
آیا کسانی که در طبیعت پیاده روی می کنند، آنهایی که با کوله پشتی پیاده روی می کنند، کسانی که پیاده روی های بسیار طولانی انجام می دهند و کوه نوردان در صورت داشتن مشکلات مربوط به زانو باید به هنگام صعود ها یا پایین آمدن ها از عصا یا زانو بند استفاده کنند، یا اینکه چنین وسایلی فقط به صورت تکیه گاهی موقتی عمل می کنند و باعث وابسته شدن به آنها می شود ؟

باتوم کوهنوردی
جواب:
اگر در مسیرهای دارای شیب خیلی زیادی کوه نوردی یا پیاده روی طولانی انجام داده اید ( چه بر روی سنگریزه ، مسیرهای ناجور ، قلوه سنگ ها یا برف ) احتمالا متوجه شده اید که صعود با عصا به تنظیم گام یا ریتم طبیعی پیاده روی کمک می کند و پایین آمدن با عصا تا حدی از فشار به زانوهای شما می کاهد. جواب کوتاه به هر دو سوال بله می باشد!
در مطالعه ای که به تازگی رویتنر و دیگران در اتریش انجام دادند ( ” مقایسه نیروهای وارد بر مفصل زانو در طی پیاده روی در سراشیبی به همراه عصا و بدون عصا ” ) مجریان آن نشان دادند که استفاده از عصای پیاده روی یا عصای اسکی سبب کاهش بارهای خارجی و داخلی بر روی مفصل زانو تا ۲۰ % می شود.یعنی اینکه اگر از قبل زانوهای ضعیفی دارید و دوست دارید مدت های طولانی از آنها محافظت کنید ، داشتن پشتیبان محدود به هنگام پایین آمدن می تواند زانو را حفظ کند و به جلوگیری از دردهای شدید عضلانی در عضله چهار سر ران کمک کند. مجریان مطالعه ای دیگر ( آندریاچی و میکوز ۱۹۹۱ ) مشاهده کردند که نیروی وارده بر زانوها در طی پایین آمدن از پله ها در مقایسه با پیاده روی در زمین مسطح ، چهار برابر بیشتر است .
آن دسته از افرادی که در پایین آمدن از پله ها در شهر مشکل دارند ، تقریبا بدون شک مشکل بیشتری در زمین ناهموار کوه ها خواهند داشت جائیکه شیب ها می تواند بیشتر هم باشد و دوره های زمانی بیشتری طول بکشد. بهتر است تمام عضلات قسمت تحتانی پا که برای صعود و پایین آمدن مورد نیاز است ( قبلا ) تقویت شوند، اما عصا ، بخصوص در اوایل فصل که پاهای خود را برای صعود های طولانی تر و سخت تر آماده می کنید وسیله کارآمدی است . پوشیدن زانو بند مناسب انتخاب دیگری است ، هر چند که باز می خواهید در سریعترین زمان ممکن بدون پشتیبانی برای قوی شدن تمرین کنید. برخی افراد استدلال می کنند که عصا یا زانو بند در مورد کسانی که به آنها وابسته هستند بمانند تکیه گاه عمل می کند.

حرف آنها این است:
اگر برای تعادل و ثبات یا برای عبور از زمین های قلوه سنگی یا شیب های سنگریزه ای به عصا یا زانو بند وابسته باشید ، هیچ وقت ” پاهای بزی ” خور را پرورش نخواهید داد، و ممکن است زمانی برسد که زانو بند خود را فراموش کنید یا عصای تان بشکند یا گم شود و در آن وقت در به پایان بردن صعود یا پیاده روی طولانی مشکل خواهید داشت چون اعتماد به کار پایتان جهت هماهنگی با دیگر اعضای گروه تان را از دست می دهید. به علاوه ، اگر در هر دو دست تان عصا داشته باشید و ( مثلا برای عبور از رودها ) نیاز دارید که شاخه ها یا ریشه های درخت را بگیرید ، عصا یک مزاحم یا سبب حواس پرتی می شود.
و بالاخره ، اگر بیش از حد به آنها وابسته شوید و از آماده کردن یا تقویت پاها ( بخصوص عضله چهار سر ران ) غفلت کنید ، زمانیکه عصا را دم دست ندارید ، درد بیشتری را متحمل خواهید شد.

کلام آخر:
عصای پیاده روی یا عصای اسکی حقیقتاً به کاهش فشار بر مفصل زانو کمک می کند و برای کسانی که قبلا دچار زانو درد هستند یا برای کسانی که فصل بلند مدتی از پیاده روی های طولانی و سفر های با کوله پشتی را آغاز کرده اند می تواند مناسب باشد. معهذا ، هر زمان که ممکن باشد ، سعی کنید تعادل و قدرتی را در زانوها ایجاد کنید که هر وقت لازم شد ، بدون زانو بند و عصا به راه خود ادامه دهید.

استفاده از باتوم در کوهنوردی

انواع باتوم و نحوه استفاده از آنها
انواع باتوم که مورد استفاده کوهنوردان قرار می گیرد: الف: عادی ب: تلسکوپی
باتوم های تلسکوپی از نظر کارایی در کوهنوردی بهتر وایمن تر می باشند . باتوم های فنردار از نظر قدرت کاهش فشار روی دستها و ایجاد خستگی در ضربه های متوالی به دستها کارایی بیشتری دارند.
نحوه استفاده از باتوم :طول باتوم بر اساس قد فرد و شیب مسیر باید تنظیم شود و همچنین طوری که در هنگام استفاده از باتوم آرنج زاویه ۹۰ درجه داشته باشد.دراستفاه از باتوم دقت شود تا حد امکان نزدیک به خط عمود بدن باشد . هنگام راه رفتن بدون حمل بار وکوله پشتی تفاوتی نمیکند که از یک یا دو باتوم استفاده شود.اما در حمل بارهای سنگین برای حفظ تعادل حتما باید از دو باتوم استفاده شود.
فواید باتوم هنگامی است که از باتوم درست استفاده شود:
باتوم ها در ازای هر ساعت فعالیت کوهنوردی چندین تن وزن را از روی اندام تحتانی به دستها منتقل میکنند.
ودر ازای یک روز فعالیت سنگین کوهنوردی حدود ۳۰ تن وزن وفشار را از روی زانوهای شما منتقل میکند.
در موارد ذیل و در حمل کوله پشتی های سنگین استفاده از باتوم فشار را از روی مفاصل اندام تحتانی کم میکند:
الف: در سنین بالا وافراد سالمند
ب: در وزن بالای کوهنورد(کوهنورد سنگین وزن)
ج: ناراحتی قبلی مفاصل و ستون فقرات
د: در هنگام حمل کوله پشتی های سنگین (در برنامه های زمستانی و طولانی مدت)
ه: در هنگام کوهنوردی بر روی برف و مکانهای خیس،سبزه زار ، نرم ،هنگام عبور از رودخانه ،کوهنوردی در شرایط مه یا دید کم(در شرایط فوق حفظ تعادل نقش حیاتی برای سلامتی فرد دارد)

فواید استفاده از باتوم:
افزایش حس تعادل و ایجاد تعادل(کاهش زمین خوردن و سر خوردن وسقوط) خصوصا در خستگی های مفرط در برنامه های کوهنوردی
هنگام حمل کوله پشتی سنگین
استفاده از باتوم از افزایش بی رویه ضربان قلب در ابتدای فعالیت و شروع کوهنوردی کمک کننده است(ولی بعد از مدتی این کاهش ضربان بدلیل فعالیت ماهیچه های دست و پا ادامه پیدا نمیکند).

معایب استفاده از باتوم در کوهنوردی:
۱- استفاده نادرست از باتوم(اگر فاصله بین بدن و باتوم زیاد باشد نه تنها کشیدگی در اندامها زیاد میشود بلکه هنگام چرخش درد زیادی نیز احساس خواهد شد.
۲- استفاده از باتوم ها احساس تعادل را کاهش میدهد
(استفاده مداوم از باتوم توانایی هماهنگی کوهنورد را کاهش میدهد.در مورد استفاده مکرر از باتوم، کوهنورد احساس امنیت بیشتری میکند.این اثر مخرب بوده و باعث میشود در مناطقی که صعب العبور است ،خصوصا جایی که فرد نمی تواند از باتوم استفاده کندفرد دچار مشکل شود،مانند :تیغه های باریک کوه ومسیرهای پرتگاهی)(متداولترین حادثه کوهنوردی :سقوط بدلیل لغزش در هنگام فرود است).
۳- مکانیزم های محافظتی فیزیولوژیکی را کاهش میدهد:
استفاده مداوم از باتوم تحریک کشیدگی فیزیولوژیکی را که برای تغذیه غضروف مفصلی و ورزیده کردن وحفظ حالت کشسانی مفصل لازم است کاهش میدهد.
۴- افزایش ضربان قلب به دلیل فعالیت ماهیچه های بزرگتر در اندام فوقانی(دستها).
۵- راحت نبودن هنگام عکاسی یا فیلمبرداری در برنامه های کوهنوردی(دلیل پزشکی نیست).(حتی میتواند خطراتی برای کوهنورد داشته باشد)

روش صحیح راه رفتن و کوهنوردی وجلوگیری از کشش شدید عضلات اندامها:
لازم است کوهنوردان به دلایل فیزیولوژیکی – حرکتی (سیستم گیرنده های عمقی مفاصل )روش صحیح پیمایش وکوهنوردی را برای حفظ حالت کشسانی ،ایمنی و کم فشار بودن مفصل ، نحوه استفاده صحیح از باتوم را آموزش دیده و بیاموزند.
عوامل مهم درمیزان فشار وارده بر مفاصل اندام تحتانی:
وزن بدن(خصوصا وزن زیاد کوهنورد)
وزن کوله پشتی

روش صحیح پایین رفتن از کوه
کوهنورد باید با قدم های کوتاه،ضربه گیر ومتغیر (از لحاظ نحوه قدم برداری)تا جایی که میتواند جلوی کشیدگی اندامها را بگیرد. یعنی قدم برداشتن درهنگام فرود باید کوتاه، کشش دار،و تا حد امکان آرام باشد.(نه آنقدر آرام که موجب خستگی عضلات چهارسر ران وعضلات جلو ران گردد)
ضمنا از دویدن در سراشیبی ها و برداشتن قدم های بلند بپرهیزید ودر راههای باریک و خطرناک از طناب بعنوان کمک و حمایت استفاده کنید.
مسیر های فرود را میانبر نزنید.
برنامه های کوهنوردی را متناسب با توانایی بدنی خود انتخاب کنید.
با رعایت موارد فوق میتوان ده ها سال به ورزش کوهنوردی بدون بروز عوارض ارتوپدی و مفصلی پرداخت.
مصرف مایعات در حین کوهنوردی: اگر کوهنوردان به نوشیدن زیاد مایعات عادت کنند مشکلات مفصلی کمتری برایشان بوجود میآید زیرا مفاصل از بی آبی رنج میبرند. بخصوص در طول ضرب دیدگی های خفیف و مداوم غضروف ها (به ویژه در زانوها هنگام پایین رفتن از کوه )مشکل کم آبی بیشتر نمود پیدا میکند،زیرا غضروف ها دارای رگ نیستند واولین جایی هستند که از بی آبی دچار مشکل میشوند.

استفاده از باتوم در کوهنوردی نباید عادتی و همیشگی باشد. ونباید از آن در تمامی مسیرها استفاده کرد بخصوص استفاده دائمی از باتوم در کودکان و نوجوانان جایز نیست.
در استفاده از باتوم باید فوائد و مضرات آن در نظر گرفته شود سپس در موردکاربرد آن تصمیم گرفته شود.
باتوم را طوری حمل و استفاده نمایید که در صورت نیاز به دستانتان و عدم نیاز به باتوم بتوانید آن را براحتی در کوله پشتی خود قرار داده و قسمت تیز باتوم بسمت پایین باشد تا خطر یا مزاحمتی برای کوهنورد پشتی شما نداشته باشد.
استفاده از باتوم می تواند در تقویت عضلات دستهای کوهنورد موثر باشد همانطور که می دانیم کوهنوردان بخاطر نوع و شیوه ورزش کوهنوردی اکثرا از پاهای خود استفاده می کنند که بمرور زمان می تواند باعث ضعف نسبی عضلات دستهای آنان گردد که با استفاده از باتوم می توانند جلوی این ضعف نسبی عضلات دست را بگیرند.